(TITC) - Trong bản đồ Du lịch Việt Nam, Phú Thọ luôn giữ một vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là nơi có Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, mà còn là miền ký ức chung của dân tộc, nơi hội tụ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan, các lớp trầm tích văn hóa thời đại Hùng Vương và tinh thần “uống nước nhớ nguồn” đã trở thành sợi dây kết nối cộng đồng người Việt. Sau hợp nhất, Phú Thọ nỗ lực định vị thương hiệu du lịch Đất Tổ, không chỉ là điểm hành hương, mà còn là vùng trải nghiệm văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng có sức hút quanh năm.
Mở rộng không gian phát triển du lịch…
Với Phú Thọ hôm nay, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để biến mùa lễ hội thành dòng khách quanh năm; biến truyền thông sự kiện thành chiến lược thương hiệu điểm đến; biến Đất Tổ từ biểu tượng thiêng liêng thành hệ sinh thái trải nghiệm sống động.
Những vấn đề được đưa ra tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm Bính Ngọ 2026, cùng Hội nghị xúc tiến đầu tư của tỉnh Phú Thọ tại TP.HCM mới đây cho thấy địa phương đang đứng trước cơ hội mở rộng dư địa phát triển du lịch trong không gian mới.
Theo báo cáo của tỉnh, mùa lễ hội năm 2026 Phú Thọ đã đón khoảng 6,5 triệu lượt khách trong và ngoài nước, tăng khoảng 12% so với năm 2025. Con số này tiếp tục khẳng định sức hút của Đền Hùng - Đất Tổ, đồng thời đặt ra yêu cầu mới, đó là làm thế nào để lượng khách lớn trong mùa cao điểm không chỉ dừng lại ở hành hương, tham quan ngắn ngày, mà sẽ chuyển hóa thành trải nghiệm, khám phá các điểm đến khác trong tỉnh…
Mùa lễ hội 2026, công tác tuyên truyền được triển khai quy mô lớn, đồng bộ trên báo chí Trung ương, địa phương, hệ thống thông tin cơ sở, nền tảng số và mạng xã hội, với hơn 10.000 tin, bài, chương trình. Đây là nền tảng quan trọng để Phú Thọ lan tỏa thông điệp về cội nguồn, đồng thời từng bước xây dựng hình ảnh điểm đến văn hóa có chiều sâu. Điều này cũng cho thấy, truyền thông du lịch muốn hiệu quả phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm. Nếu sản phẩm chưa đủ sắc, câu chuyện điểm đến khó có thể đi xa.
Không chỉ dừng ở nghi lễ tâm linh, lễ hội năm nay còn mở rộng sang không gian văn hóa - du lịch với nhiều hoạt động phong phú như Lễ hội văn hóa dân gian đường phố, Hội trại văn hóa và trưng bày sản phẩm địa phương, Hội thi gói nấu bánh chưng - giã bánh giầy, trình diễn Hát Xoan làng cổ, đánh trống đồng, đâm đuống, bơi chải, marathon “Về nguồn”, golf “Hào khí Văn Lang”, sự kiện “Sắc màu Du lịch Đất Tổ”, tour đêm “Đền Hùng - Linh thiêng nguồn cội”…
Hình thành trục trải nghiệm liên hoàn…
Trong xu hướng du lịch hiện nay, du khách không chỉ tìm nơi để “đến”, mà còn tìm nơi để “cảm”, “hiểu”, “tham gia” và “kể lại”. Vì vậy, du lịch văn hóa không thể chỉ dừng ở tham quan di tích hay nghe thuyết minh, mà cần được thiết kế thành hành trình trải nghiệm đa lớp.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội từng nhấn mạnh, cần chuyển văn hóa từ “tiềm năng” thành “năng lực phát triển thực tế”. Liên hệ với thực tiễn Phú Thọ, có thể thấy Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan, lễ hội, truyền thuyết Lang Liêu, bánh chưng - bánh giầy, văn hóa Mường, Dao, Tày, Cao Lan, sản phẩm OCOP, làng nghề và ẩm thực bản địa… cần trở thành chất liệu để hình thành sản phẩm du lịch có khả năng tạo doanh thu, việc làm, sinh kế và thương hiệu địa phương.
Một điểm đến văn hóa chỉ thật sự có sức cạnh tranh khi du khách cảm nhận được sự chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ được sự chân thành bản địa. Phú Thọ có chiều sâu di sản, nhưng để giữ chân du khách, cần thêm năng lực vận hành dịch vụ, năng lực kể chuyện và năng lực thiết kế hành trình phù hợp với từng nhóm khách.
Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh tới sự tích hợp của Phú Thọ mới, không chỉ hội tụ đầy đủ lịch sử, văn hóa, tiềm năng, lợi thế và dư địa phát triển của ba địa phương trước đây; mà còn có vị trí địa kinh tế chiến lược, là trung tâm vùng trung du và miền núi phía Bắc, cầu nối đồng bằng sông Hồng với Tây Bắc và thuộc vùng Thủ đô.
Từ nền tảng đó, tỉnh có cơ hội xây dựng bản đồ du lịch rộng hơn, không chỉ nhận diện qua Đền Hùng và Hát Xoan, mà còn qua các trục trải nghiệm liên hoàn. Hình thành tuyến du lịch trọng điểm kết nối ba trục: trục văn hóa tâm linh phía Bắc từ hành lang Hà Nội - Phú Thọ; trục du lịch thiên nhiên phía Nam từ hành lang Hà Nội - Hòa Bình; và trục du lịch nghỉ dưỡng kết hợp tâm linh phía Đông từ hành lang Hà Nội - Tam Đảo - Tây Thiên.
Nếu Đền Hùng là “điểm neo tinh thần”, thì Tam Đảo - Tây Thiên có thể bổ sung yếu tố nghỉ dưỡng, tâm linh và khí hậu; Thanh Thủy bổ sung sản phẩm khoáng nóng; Long Cốc, Xuân Sơn, hồ Hòa Bình bổ sung sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp, trải nghiệm xanh; Hùng Lô, các làng Xoan, làng nghề và sản phẩm OCOP bổ sung chiều sâu văn hóa bản địa.
Ông Bùi Xuân Trường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Thọ cũng từng chia sẻ với Travel+, sau quá trình sáp nhập, không gian du lịch không còn bó hẹp theo địa giới hành chính cũ, mà được nhìn nhận theo trục trải nghiệm: du khách có thể bắt đầu từ miền tâm linh Tây Thiên, kết nối về cội nguồn dân tộc tại Đền Hùng, rồi tiếp tục thư giãn giữa thiên nhiên Long Cốc hoặc nghỉ dưỡng tại Thanh Thủy.
Đây là hướng đi phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp lữ hành. Sau chuyến famtrip “Kết nối miền di sản - trải nghiệm đa sắc”, CEO một doanh nghiệp lữ hành nhận định, Phú Thọ đang hội tụ nhiều yếu tố để phát triển đa dạng sản phẩm, từ sinh thái, văn hóa - tâm linh đến nghỉ dưỡng. Với doanh nghiệp, điều họ cần không chỉ là một điểm đến có ý nghĩa, mà là chuỗi điểm đến đủ hấp dẫn, đủ dịch vụ và đủ câu chuyện để thiết kế thành tour 2 ngày, 3 ngày, tour cuối tuần, tour học đường, tour MICE hoặc tour khách quốc tế.
Phát triển mạnh kinh tế đêm gắn với di sản là một hướng đi mới được ông Trần Duy Đông lưu ý, từ tour đêm “Đền Hùng - Linh thiêng nguồn cội”, Phú Thọ có thể mở rộng hệ thống dịch vụ về đêm tại đô thị Việt Trì và các đô thị lân cận; nghiên cứu các show diễn thực cảnh về tích truyện Hùng Vương, trình diễn drone, không gian văn hóa công cộng cho Hát Xoan, hát Ghẹo, đâm đuống, chàm thau, chiêng Mường, trống quân Đức Bác, chèo và các loại hình nghệ thuật dân gian.
Kinh tế đêm không chỉ nhằm kéo dài thời gian lưu trú, mà còn tạo ra “ký ức cảm xúc” cho du khách. Tuy nhiên, với không gian di sản, sản phẩm đêm cần được tổ chức tinh tế, tránh thương mại hóa ồn ào, chú trọng quy hoạch âm thanh, ánh sáng, kịch bản biểu diễn, tuyến di chuyển và quy chuẩn ứng xử phù hợp.
Bên cạnh đó, Phú Thọ cần phát triển sản phẩm quà tặng, ẩm thực đặc trưng mang thương hiệu Đất Tổ; khuyến khích các xã, phường nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng. Khi du khách rời Phú Thọ, điều họ mang về không chỉ là ảnh chụp ở Đền Hùng, mà có thể là hộp chè Đất Tổ, bánh chưng - bánh giầy, sản phẩm trầm hương, thổ cẩm, đồ thủ công hoặc một món quà được thiết kế từ biểu tượng Văn Lang.
Điều quan trọng nhất là Phú Thọ không nên để thương hiệu du lịch chỉ bùng nổ trong 10 ngày lễ hội rồi lắng xuống. Đất Tổ cần một chiến lược truyền thông dài hạn, trong đó mỗi mùa có một câu chuyện, mỗi trục du lịch có một sản phẩm chủ lực, mỗi địa phương có một lý do để du khách tìm đến.
Mùa xuân có thể là mùa hành hương, lễ hội, Hát Xoan. Mùa hè là nghỉ dưỡng Thanh Thủy, Tam Đảo, hồ Hòa Bình, Xuân Sơn, du lịch gia đình và học đường. Mùa thu là mùa đồi chè, trải nghiệm cộng đồng, ảnh đẹp, trekking nhẹ, tour cuối tuần. Mùa đông là khoáng nóng, tâm linh, ẩm thực, nghỉ dưỡng sức khỏe và MICE.
Từ một lễ hội tiêu biểu, mẫu mực của cả nước, Phú Thọ đang có cơ hội tiến thêm một bước: trở thành trung tâm du lịch văn hóa cội nguồn của Việt Nam trong không gian phát triển mới. Cơ hội ấy không chỉ đến từ di sản, mà đến từ cách địa phương biết làm mới di sản bằng tư duy sản phẩm, năng lực quản trị, truyền thông sáng tạo và sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp, du khách.
Đền Hùng vẫn là nơi mỗi người Việt tìm về để cúi đầu trước tổ tiên. Nhưng Phú Thọ hôm nay cần được kể thêm như một vùng đất để ở lại, để trải nghiệm, để lắng nghe, để thưởng thức và để hiểu sâu hơn về căn tính Việt Nam. Khi văn hóa được chuyển hóa thành trải nghiệm, sinh kế và sức mạnh mềm, du lịch Đất Tổ sẽ có thêm nền tảng để phát triển khác biệt, bền vững và vươn xa.
Bài: Đoàn Hoa
Ảnh: Hùng Lương